LAO ĐỘNG TRUNG NIÊN TRONG THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM – THÁCH THỨC VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm nhận diện vị trí, xu hướng biến động và các thách thức chính sách đối với lao động trung niên trong thị trường lao động Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số, chuyển đổi số và tự động hóa. Bài viết tập trung trả lời ba câu hỏi: (i) lao động trung niên nên được xác định như thế nào trong điều kiện thống kê và pháp lý của Việt Nam; (ii) nhóm lao động này đang đối mặt với những rủi ro nào về việc làm, kỹ năng và an sinh; và (iii) cần định hướng chính sách nào để nâng cao khả năng thích ứng và duy trì việc làm bền vững. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, thống kê mô tả và ước tính xu hướng từ các nguồn dữ liệu thứ cấp, gồm niên giám thống kê, báo cáo lao động - việc làm, báo cáo của Ngân hàng Thế giới, OECD và ILO. Kết quả cho thấy lực lượng lao động từ 35 tuổi trở lên có xu hướng gia tăng về quy mô nhưng phân hóa mạnh về kỹ năng; nhóm từ 50 tuổi trở lên có tỷ lệ đã qua đào tạo thấp hơn đáng kể so với các nhóm trung niên trẻ hơn. Đồng thời, lao động trung niên chịu tác động đồng thời của khấu hao vốn nhân lực công nghệ, định kiến tuổi tác, áp lực duy trì việc làm chính thức và trách nhiệm chăm sóc gia đình. Đóng góp của bài viết là chuẩn hóa cách tiếp cận khái niệm lao động trung niên trong nghiên cứu thị trường lao động Việt Nam và đề xuất khung hàm ý chính sách ba cấp độ: Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.