Phân cấp tài khóa, chất lượng thể chế và kinh tế xanh: Bằng chứng từ các nước ASEAN

Tóm tắt

Mặc dù phân cấp tài khóa được đẩy mạnh tại nhiều quốc gia ASEAN trong bối cảnh các cam kết Net Zero, bằng chứng thực nghiệm về tác động của chính sách này đến phát triển kinh tế xanh ở khu vực vẫn còn khan hiếm và chưa thống nhất. Nghiên cứu này lấp đầy khoảng trống đó bằng cách kiểm định mối quan hệ giữa phân cấp tài khóa, chất lượng thể chế và kinh tế xanh – đo lường thông qua Năng suất các nhân tố tổng hợp xanh (GTFP) tính bằng phương pháp DEA-SBM – sử dụng dữ liệu bảng của 6 quốc gia Đông Nam Á giai đoạn 2005–2022. Phương pháp Moment tổng quát hệ thống (System GMM) được áp dụng để kiểm soát nội sinh, kèm các kiểm định độ vững (Difference GMM, thay biến phân cấp thu, mẫu con theo thu nhập). Kết quả cho thấy phân cấp tài khóa có tác động tiêu cực đến GTFP, song tác động này được giảm nhẹ đáng kể bởi chất lượng thể chế. Đáng chú ý, hiệu ứng tiêu cực tập trung ở nhóm nước thu nhập thấp – trung bình. Nghiên cứu đóng góp ba điểm mới: (i) là một trong những nghiên cứu tiên phong sử dụng GTFP – thay vì các chỉ số ô nhiễm đơn lẻ – để đánh giá tác động của phân cấp tài khóa tại ASEAN; (ii) định lượng vai trò điều tiết có điều kiện của chất lượng thể chế và xác định ngưỡng đảo chiều; (iii) đề xuất các hàm ý chính sách phân cấp bất đối xứng phù hợp năng lực địa phương.